Önce ölçülecek fiziksel veya mekanik özelliği ve yöntemini belirleyin. Laboratuvarla deney numunesinin durumunu, ön kondisyonlama ve kondisyonlama gerekip gerekmediğini, ortamı, test sırasındaki ortamı, bitiş koşulunu, sapma işlemini ve rapor içeriğini doğrulayın. Rapor gelince bu koşulları ve numune kimliğini kontrol ettikten sonra sonuçları karşılaştırın; eksik bilgi veya çözülmemiş sapmayı teyit bekliyor bırakın. Burada kondisyonlama, numuneyi geçerli yöntemin belirttiği ortamda hazırlamaktır; normal odada düz yatırıp dinlendirmek otomatik olarak laboratuvar kondisyonlamasına eşit değildir.
Bu rehber satın alma, ürün geliştirme ve kalite ekiplerinin örme iplik, kumaş veya giysilerin fiziksel ve mekanik testlerini laboratuvarla görüşmesi içindir. Belirli test yöntemleri farklı hazırlık veya ortam şartları koyabilir; kimyasal testler, bakım veya diğer işlere bu yaklaşım otomatik uygulanamaz. Raporda “standart koşullar” yazması siparişe uyumu kanıtlamaz; tüm malzemelere tek bir kondisyonlama süresi belirlemeyin.
Test yöntemini ve ortam şartını ayırın
ISO 139:2005 resmî sayfası, standardın tekstillerin fiziksel ve mekanik özelliklerinin ölçümü için standart kondisyonlama ortamını ve tarafların anlaşarak kullanabileceği alternatif standart ortamı ele aldığını belirtir. Sayfada 2011 değişikliği ve sürümün 2025'te gözden geçirilip doğrulandığı da yer alır. Siparişin sürümünü, geçerli değişikliği ve belirli test yönteminin şartlarını laboratuvarla doğrulayın. Standart ortam adı, numunenin geçtiğini veya diğer bütün testlerin kondisyonlandığını tek başına kanıtlamaz.
Örneğin kumaş dayanımı veya boyut gibi fiziksel sonuçlar görüşülürken, önce ilgili yöntemin kondisyonlama isteyip istemediğini ve nasıl istediğini inceleyin; laboratuvardan numune hazırlığı ve test koşullarını açıklamasını isteyin. Farklı yöntemler veya müşteri şartnameleri farklı gerekler içerebilir. Çelişkide iki tarafın kalite kararından sorumluları ve laboratuvar testten önce geçerli dayanağı belirlemeli, sonuca yararlı koşullar keyfî seçilmemelidir. Ön kondisyonlama gereği, bitiş koşulu ve test sırasındaki ortam geçerli yöntem ve laboratuvar prosedürlerine göre doğrulanmalıdır.
Gönderilecek numuneyi ve önceki durumunu açıklayın
Başvuruya model kodu, sipariş, renk, beden, iplik veya kumaş partisi, giysi veya deney numunesi bölgesi, işlem ve bitim durumu ile numune sürümünü yazın. Karşılaştırmayı etkileyebilecek yıkama ve bakım, ütüleme, nem veya başka işlemleri ve işlem öncesi ve sonrası numunelerin ayrı test edilip edilmeyeceğini kaydedin. Kaynak, örnekleme yeri, miktar ve teslim yöntemi izlenebilir olmalı; tedarikçi gönderiyorsa temsil edilen kapsam da açık olmalıdır.
Laboratuvara gereken numune miktarını, ambalajı, taşımayı ve varış sonrası işlemi sorun; sonucun hangi satın alma kararı için kullanılacağını açıklayın. Durum belirsizse, ambalaj nemlenmişse veya deney numunesi yetersizse, laboratuvar ve taraflar önce anlaşılan testin yapılıp yapılamayacağını ve kaydı doğrulasın; numunenin belli bir duruma döndüğünü tahmin etmeyin. Renk, parti, işlem veya bölümlerin ayrı gönderilip gönderilmeyeceğini sipariş şartı, gerçek farklar ve laboratuvar birlikte değerlendirir. Bir sonuç test edilmeyen alanları otomatik temsil etmez.
| Gönderim öncesi anlaşma | Kaydedilecek soru | Bilgi eksikse |
|---|---|---|
| Test nesnesi | Numune kimliği, bölge, renk, parti ve işlem durumu | Laboratuvarla doğrulayın ve teyitsiz kapsamı koruyun |
| Yöntem ve sürüm | Fiziksel veya mekanik test yöntemi, kondisyonlama dayanağı ve geçerli değişiklik | Önce geçerli belgeyi doğrulayın |
| Ortam ve bitiş koşulu | Ön kondisyonlama gereği, kondisyonlama ve test ortamı, yöntemin bitiş koşulu | Laboratuvardan yazılı açıklama isteyin |
| Rapor ve karar | Sonuç, ortam kaydı, sapmalar, geçerli sınır ve karar kuralı | Açık konuları ve sorumluyu belirleyin |
Bu tablo iletişim içindir, standardın yerine geçen deney prosedürü değildir. Sıcaklık, bağıl nem, izin verilen aralık ve bitiş yöntemi geçerli yöntem ve laboratuvarla doğrulanmalıdır. Başka test raporundan değer kopyalamayın ve sabit bir saat sayısını tüm örme ürünler için kural saymayın.
Kondisyonlama, düz dinlendirme ve test durumunu ayırın
Düz dinlendirme, tarafların boyut veya görünüm karşılaştırması için anlaştığı hazırlık olabilir; ancak ortam geçerli yöntemle kontrol edilip doğrulanmadıysa standart kondisyonlamanın tamamlandığı söylenemez. Kondisyonlama ve test ayrı kaydedilecek iki aşama olabilir: numunenin belirtilen ortama ne zaman girip çıktığını ve testin gerekli koşullarda yapılıp yapılmadığını sorun. Yöntemde başka hüküm varsa onu uygulayın; önceki aşama tamamlandı diye sonrakinin otomatik uygun olduğunu varsaymayın.
Laboratuvardan ortamı nasıl kaydettiğini, bitiş koşulunu nasıl doğruladığını ve hangi bilgilerin resmî raporda veya izlenebilir kayıtlarda olacağını açıklamasını isteyin. Ortam gereğin dışındaysa, hazırlık veya test sapmışsa ya da işlem geçmişi bilinmiyorsa, ayrıntıları ve laboratuvar görüşünü saklayın. İlgili taraflar sapmanın kabulüne, yeniden hazırlığa veya tekrar teste karar verip maliyet ve zaman etkisini incelesin. Neden bilinmezken sonuç farkını doğrudan kondisyonlamaya bağlamayın; iplik, yapı, parti, işlem ve ölçüm yöntemi de araştırılmalıdır.
Raporu kontrol edin ve dikkatle karşılaştırın
Raporda laboratuvar adı, rapor numarası, numune kimliği ve durumu, test ve yöntem sürümü, kondisyonlama ve test koşulları, ilgili sapmalar, sonuç ve birim, sınır ve kararı tek tek kontrol edin. Anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığını açıklayacak bilgi yetersizse laboratuvardan açıklama veya ilgili kayıtları isteyin; her raporun tüm ayrıntıları aynı biçimde listelemesi gerekmez. Sonuç yalnızca rapordaki deney numunelerine ve anlaşılmış kapsama uygulanır, bütün siparişi otomatik garanti etmez.
A ve B numunelerinin farklı partilerden olduğunu varsayın. A raporu anlaşılan kondisyonlama ve test koşullarını listeler, B raporu ortamı belirtmez. İki sayıdan malzeme üstünlüğü çıkarmayın veya farkı kondisyonlamaya bağlamayın; önce laboratuvardan B'nin koşullarını, yöntem sürümünü, numune durumunu ve sapmaları doğrulayın, sonra karşılaştırmaya uygunluğa karar verin. Koşullar aynı olsa bile parti farkını yorumda koruyun. Örnek yalnızca bilgi kontrolünü gösterir, gerçek sonuç değildir.
Raporda uygunluk kararı varsa geçerli sınır ve karar kuralını doğrulayın. NIST karar kuralı tanımı, uygunluk beyanında ölçüm belirsizliğinin nasıl dikkate alındığıyla ilgilidir. Kural ve rapor şartları görevlendirmede kararlaştırılmalı; tek bir sayıdan her durum için otomatik geçme sonucu çıkarılmamalıdır. Diğer ölçümler de bu fiziksel testin yerini alamaz. Örme ürün kabulü ve kalite sorunları rehberi sonraki iletişimi planlamaya yardımcı olur.
Talep için hazırlanacaklar
WTBF talep sayfasından model çizimi, malzeme ve yapı, kullanım, renk ve bedenler, model ve renk başına miktarlar, planlanan testler ve şartlar, numune partisi ve işlem geçmişi, mevcut raporlar, varış yeri ve hedef zamanı gönderin. Tedarikçiden sağlayabileceği numune ve izlenebilirlik kayıtlarını açıklamasını isteyin; laboratuvarla yöntem, koşul, ücret, numune miktarı ve rapor içeriğini doğrulayın. Model seçimi için WTBF örme kazaklarına bakılabilir; somut test ve satın alma düzeni tarafların anlaşmasına bağlıdır.